|
Nawiązując do zadrzewieniowej działalności Generała Dezyderego Chłapowskiego, który w XIX w. założył w swojej posiadłości rodowej majątku Turew zadrzewienia śródpolne na dużym obszarze, w 1953 roku profesor Zdzisław Wilusz zorganizował Stację Badawczą Zadrzewień Śródpolnych podporządkowaną Instytutowi Dendrologii PAN w Kórniku. W latach pięćdziesiątych i początku lat sześćdziesiątych badano wpływ zadrzewień na zmiany warunków mikroklimatycznych przyległych pól. Równolegle prowadzona była działalność zmierzająca do restauracji sieci zadrzewień. W połowie lat sześćdziesiątych tematyka badań została znacznie rozwinięta przez profesora Przemysława Trojana, a Stacja w Turwi została podporządkowana Instytutowi Ekologii PAN. Analizowano rolę zadrzewień jako ostoi zwierząt (owady, płazy, ptaki, ssaki) wielu gatunków zwiększającą szanse ich przeżycia.
W 1968 r. kierownikiem Zakładu Agroekologii w Turwi został profesor Lech Ryszkowski, który rozszerzył problematykę badawczą o studia nad funkcjonowaniem agroekosystemów w oparciu o analizy przepływu energii i obiegu materii. Powstał szeroki program badawczy, który dzięki rozbudowanej współpracy naukowej został w niedługim czasie przekształcony w pierwszą w kraju interdyscyplinarną koncepcję ekologicznych badań krajobrazu rolniczego. Ten nowy kierunek badawczy ekologii krajobrazu rolniczego opiera się na rozpoznaniach dwóch zasadniczych procesów leżących u podstaw funkcjonowania wszystkich ekosystemów. Są nimi przepływ energii - warunkujący przebieg wszystkich zjawisk, oraz krążenie materii - wyjaśniające tworzenie i regenerację różnych struktur przyrodniczych. Rozpoznanie tych procesów i możliwości sterowania nimi poprzez odpowiednie ukształtowanie struktury szaty roślinnej, warunkujący migrację różnych związków chemicznych, ich retencję, modyfikację obiegu wody i mikroklimatu, oraz oddziaływanie na występowanie roślin i zwierząt, stanowi przyrodniczą podstawę dla ochrony środowiska i żywych zasobów przyrody w krajobrazie rolniczym.
W roku 1975, na bazie doświadczeń placówki w Turwi, powstał Zakład Biologii Rolnej i Leśnej PAN w Poznaniu ze Stacją Badawczą w Turwi. Uwzględniając szeroki profil badań środowiska rolniczego i leśnego prowadzonych w Zakładzie, władze Polskiej Akademii Nauk zmieniły w 1989 r. jego nazwę na Zakład Badań Środowiska Rolniczego i Leśnego PAN. Zakład posiadał pięć pracowni naukowych: Pracownię Chemii Agroekosystemów (kierownik: prof. dr hab. Lech Szajdak), Pracownię Hydrobiologii (kierownik: prof. dr hab. Maria Jezierska-Madziar), Pracownię Klimatu i Zasobów Wodnych (kierownik: prof. dr hab. Zbigniew W. Kundzewicz), Pracownię Lasów i Zadrzewień Środowiska Rolniczego (kierownik: prof. dr hab. Stanisław Bałazy) i Pracownię Systemów Rolniczych (kierownik: prof. dr hab. Janusz Jankowiak). Stacją Badawczą w Turwi od 1975 r. do 2009 r. kierował prof. dr hab. Jerzy Karg.
W 2003 roku Dyrektorem Zakładu został prof. dr hab. Andrzej Kędziora.
Tematyka badawcza Zakładu ulegała w kolejnych latach znacznemu poszerzeniu, obejmując zagadnienia klimatu i zasobów wodnych, ze szczególnym uwzględnieniem zmian klimatu i ich konsekwencji, oraz ekstremalnych zjawisk meteorologicznych i hydrologicznych, a także zagadnienia systemów rolniczych obejmujące kwestie społeczno-ekonomiczne.
Decyzją Prezesa Polskiej Akademii Nauk prof. Michała Kleibera, z dnia 23 lutego 2009, z dniem 1 kwietnia 2009 w miejsce istniejącego od 1979 r. Zakładu Badań Środowiska Rolniczego i Leśnego PAN powstał Instytut Środowiska Rolniczego i Leśnego Polskiej Akademii Nauk w Poznaniu.
Obecnie w skład Instytutu wchodzą cztery Zakłady: Zakład Biologii Środowiska kierowany przez prof. dr hab. Jerzego Karga, Zakład Chemii Środowiska kierowany przez prof. dr hab. Lecha Szajdaka, Zakład Klimatu i Zasobów Wodnych kierowany przez prof. dr hab. Zbigniewa Kundzewicza, Zakład Systemów Rolniczych kierowany przez prof. dr hab. Janusza Jankowiaka. Stacją Badawczą w Turwi od 2009 r. kieruje doc. dr hab. Krzysztof Kujawa.
|