FLORIST

EURAXESS

ATP

Anomalie wilgotności gleby

Piniewski, M., Marcinkowski, P., O’Keeffe, J., Szcześniak, M., Nieróbca, A., Kozyra, J., Kundzewicz, Z. W., Okruszko, T. (2020) Model-based reconstruction and projections of soil moisture anomalies and crop losses in Poland. Theor Appl Climatol 140(1-2):691-708 DOI 10.1007/s00704-020-03106-6

Anomalie wilgotności gleby (deficyt lub nadmiar) są kluczowym czynnikiem wpływającym na plony upraw rolnych w Polsce. W artykule Piniewskiego i in. (2020), opublikowanym przez pracowników SGGW, IUNG i IŚRiL PAN, przedstawiono rezultaty symulacji wieloletniej zmienności anomalii wilgotności gleby w Polsce. Pokazano także wyniki projekcji konsekwencji zmiany klimatu dla przyszłych warunków wilgotności gleby, które wpływają na plony upraw rolnych w Polsce. Wykorzystano model hydrologiczny SWAT. Zastosowano wskaźniki dziennej wilgotności gleby dla krytycznych etapów rozwoju badanych roślin uprawnych (zboża ozime, zboża jare, ziemniaki i kukurydza), które zostały przetestowane dla przeszłych danych i użyte do badania przyszłych warunków klimatycznych. Wykorzystano projekcje klimatyczne EURO-CORDEX dla dwóch przyszłych horyzontów czasowych: 2021–2050 i 2071–2100, przy założeniu dwóch ścieżek zmian atmosferycznych koncentracji gazów cieplarnianych (RCP4.5 i 8.5). Projekcje na przyszłość wskazują na wzrost niedoborów wilgoci w glebie, a także wzrost całkowitej powierzchni dotkniętej deficytem w szczególnie suchych latach. Dotyczy to zbóż jarych, ziemniaków i kukurydzy, choć rozpiętość projekcji z użyciem różnych modeli projekcji jest dość silna. Różnice między scenariuszami emisji i atmosferycznymi stężeniami gazów cieplarnianych dla przyszłych horyzontów czasowych są na ogół niższe niż różnice symulacji za pomocą różnych modeli.

Należy obawiać się, że w przyszłości szkody spowodowane przez susze będą poważniejsze niż te zanotowane w Polsce, np. w latach 2015 i 2018, i wystąpią na większych obszarach. Jest to ważne i interesujące stwierdzenie, wobec projekcji wzrostu opadów i przepływów rzecznych, choć przede wszystkim w sezonie zimowym.

 anomalie wilg gleb

Prognozy zmian median skumulowanych deficytów wilgotności gleby, które wpływają na obniżki plonów dla czterech wybranych upraw, dwóch ścieżek (RCP) atmosferycznych stężeń CO2 i dwóch przyszłych horyzontów czasowych (NF: 2021–2050 i FF: 2071–2100), względem okresu referencyjnego. Szarym tłem oznaczono obszary słabszej zgodności między modelami, a białe przestrzenie wskazują niską obecność danej uprawy.