FLORIST

EURAXESS

ATP

Czy przysłowia sprawdzają się w prognozowaniu pogody?

„Barbara po lodzie, Boże Narodzenie po wodzie” – chyba wszyscy znają to przysłowie. Wszyscy też pewnie słyszeli o „zimnych ogrodnikach”. Przysłowia dotyczące pogody stanowią zbiorową mądrość wielu pokoleń, które przez setki lat dawały wskazówki, zwłaszcza rolnikom, czy ogrodnikom i podpowiadały, jakiej pogody można się spodziewać. W pewnym sensie były odpowiednikami współczesnych średnio i długoterminowych prognoz pogody. Czy duża popularność takich przysłów i powiedzeń ludowych wynika z ich dużej sprawdzalności? Sprawdzili to badacze interdyscyplinarnego zespołu naukowców: prof. Piotr Matczak (Uniwersytet Aadama Mickiewicza w Poznaniu), dr Dariusz Graczyk, dr Adam Choryński i dr Iwona Pińskwar z IŚRiL PAN oraz dr Viktoria Takacs (Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu). Prognozy oparte na przysłowiach zostały porównane z 60-cio letnim ciągiem danych pomiarowych z 20 stacji zlokalizowanych w Polsce i sąsiednich krajach. Wyniki ukazały się właśnie w amerykańskim czasopiśmie „Weather, Climate and Society”.

 news Graczyk przyslowia maj2020

Spośród 28 przysłów poddanych analizie zdecydowana większość posiadała bardzo niewielką wartość prognostyczną. Sprawdzalność malała także z czasem, osiągając najniższe wartości w ostatnich dziesięciu latach analizowanego okresu, co mogło być spowodowane zmianami klimatu. Innym wytłumaczeniem mogą być znaczące przesunięcia granic po II wojnie światowej oraz powiązanych z tym przemieszczeń ludności, które powodowały jednoczesne „przesunięcie” wiedzy zawartej w przysłowiach na zachód, na tereny, gdzie klimat jest cieplejszy i mniej „kontynentalny”. Znajduje to potwierdzenie w lepszej sprawdzalności przysłów na stacjach zlokalizowanych w Suwałkach, Wilnie lub Mińsku, które zlokalizowane są w północno-wschodniej części obszaru objętego analizą.

Matczak, P., Graczyk D., Choryński A., Pińskwar I., and Takacs V., 2020: Temperature Forecast Accuracies of Polish Proverbs. Wea. Climate Soc., 12, 405–419, https://doi.org/10.1175/WCAS-D-19-0086.1