FLORIST

CHASE-PL

EURAXESS

ATP

Konferencja „Znaczenie pasów kwietnych w rolnictwie (II)” pod Patronatem Honorowym Marszałka Województwa Wielkopolskiego, Szelejewo Drugie, 5 IX 2019

Instytut Środowiska Rolniczego i Leśnego Polskiej Akademii Nauk (IŚRiL PAN) wraz z Fundacją Demeter-Polska zorganizował drugą – w zamierzeniu coroczną – konferencję dotyczącą tematyki pasów kwietnych. Partnerami byli: Lokalna Grupa Działania Gościnna Wielkopolska, Gmina Piaski, Fundacja im. Stanisława Karłowskiego, Fundacja „Kwietna” i firma „Łąki kwietne”. Patronat honorowy nad konferencją objął Marszałek Województwa Wielkopolskiego Marek Woźniak, a patronami medialnymi były: portal „Bez Pługa” oraz miesięcznik „Pszczelarstwo”. Z ramienia IŚRiL PAN organizatorem był dr hab. Krzysztof Kujawa, a z Fundacji Demeter-Polska – jej prezes, mgr inż. Paweł Bietkowski.

 tn 052

Wprowadzanie pasów kwietnych to uznane w kilku krajach Europy narzędzie podnoszenia poziomu różnorodności biologicznej agrocenoz, a tym samym wzmacniania mechanizmów kontroli biologicznej szkodników upraw. Celem konferencji tegorocznej, tak jak w ubiegłym roku zorganizowanej w zespole pałacowo-parkowym w Szelejewie, było upowszechnianie wiedzy o stosowaniu pasów kwietnych w Europie oraz zaprezentowanie wyników badań realizowanych przez nasz instytut we współpracy z Fundacją im. Stanisława Karłowskiego i z gospodarstwem biodynamicznym z Juchowa (www.juchowo.org), przy udziale dr hab. Jolanty Kowalskiej z Instytutu Ochrony Roślin-Państwowego Instytutu Badawczego i dr. Pawła Sienkiewicza z Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu.

W konferencji udział wzięły 53 osoby, w tym naukowcy, samorządowcy, rolnicy oraz przedstawiciele Wielkopolskiego Parku Narodowego i Zespołu Parków Krajobrazowych Województwa Wielkopolskiego, a także innych instytucji i stowarzyszeń. Naukowcy reprezentowali uczelnie (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski), instytuty Polskiej Akademii Nauk (IŚRL PAN i Instytut Ochrony Przyrody PAN) oraz państwowe instytuty badawcze (Instytut Aklimatyzacji i Hodowli Roślin – PIB, Instytut Ochrony Roślin i Instytut Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa – PIB, oraz Instytut Ogrodnictwa – PIB).

Program konferencji składał się dziewięciu referatów, w tym wykładu gościa specjalnego – dr. Jeroena Schepera Uniwersytetu w Wageningen w Holandii, w której od wielu lat stosuje się kwietne pasy. W referacie otwierającym konferencję dr Anna Kujawa przedstawiła problematykę tzw. zielonej infrastruktury, a po referacie gościa z Holandii, w którym omówił wyniki badań dotyczących zakładania i funkcjonowania pasów kwietnych, uczestnicy konferencji mogli poznać wyniki eksperymentu z pasem kwietnym w Juchowie omówione w pięciu wystąpieniach. Konferencję zamykały: referat p. Barbary Możaryn z Departamentu Płatności Bezpośrednich MRiRW, dotyczący dopłat przewidzianych w przyszłym Programie Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz referat p. Karola Podymy o tzw. łąkach kwietnych w miastach.

Dyskusja podsumowująca obfitowała w różne głosy i wypowiedzi, a na zakończenie dr hab. Krzysztof Kujawa przedstawił podsumowanie konferencji:

  1. Przebieg konferencji wykazał, że silne zainteresowanie tematyką pasów kwietnych jest widoczne w różnych kręgach (m.in. sadowników, rolników, naukowców, stowarzyszeń, społeczności miejskich, przedstawicieli samorządów terytorialnych) i potwierdziła ona zasadność stosowania pasów kwietnych w rolnictwie. Przykładem kraju, w którym już od wielu lat stosuje się pasy kwietne, jest Holandia. Pasy kwietne mogą stanowić dobre uzupełnienie tego, co dla struktury krajobrazu rolniczego najważniejsze, czyli zielonej infrastruktury (składającej się z „zielonych” elementów niewykorzystywanych rolniczo, w tym zadrzewień śródpolnych).
  2. Z referatu p. Możaryn z MRiRW wynika, że w ramach przyszłej WPR po 2020 r. duży nacisk zostanie położony na cele środowiskowe i klimatyczne, a interwencje pro-środowiskowe, które będą możliwe do wdrożenia będą mogły stanowić potencjalne źródło wsparcia takich działań jak zakładanie i utrzymywanie pasów kwietnych. Takie wsparcie finansowe jest konieczne, ale – co podkreślał dr Jeroen Scheper – ważna jest także motywacja i świadomość rolników, dlatego istotne będą działania edukacyjnej.
  3. Na podstawie dotychczasowych doświadczeń polskich (czyli projektów badawczych realizowanych przez IŚRiL PAN) i zagranicznych można sądzić, że z dwóch celów stosowania pasów kwietnych, czyli (i) zwiększania poziomu różnorodności biologicznej pól uprawnych, oraz (ii) wzmacniania ochrony biologicznej upraw, znacznie łatwiejszy do osiągnięcia jest ten pierwszy. Pozytywnie działają w tym aspekcie nawet krótkotrwałe pasy zbudowane z gatunków jednorocznych (właśnie takie w latach 2018-2019 badał IŚRiL PAN). Cel drugi jest możliwy do osiągnięcia, ale wymaga stosowania pasów wieloletnich oraz staranności w doborze gatunków roślin i prowadzenia zabiegów pielęgnacyjnych. Wówczas takie pasy mogą zwiększać zyski rolników.
  4. Pasy kwietne powinny być planowane jako elementy wieloletnie. Pasy jednoroczne trzeba traktować tylko jako uzupełnienie sieci pasów trwałych, złożonych z bylin, gatunków dwuletnich i jednorocznych, gdyż:
    1. pasy złożone z roślin jednorocznych mogą rozwijać się zbyt późno względem potrzeby ochrony roślin uprawnych przed owadami szkodliwymi,
    2. dla części gatunków owadów mogą (w związku z likwidacją takich pasów przed zimą) stawać się pułapką ekologiczną.

Materiały konferencyjne do pobrania:
Program konferencji
Streszczenia referatów

Referaty:
Zielona infrastruktura w krajobrazie rolniczym (Anna Kujawa)
Efektywność pasów kwietnych w Holandii – teoria i praktyka (Jeroen Scheper)
Eksperyment w Juchowie (Krzysztof Kujawa)
Znaczenie pasów kwietnych dla biegaczowatych (Paweł Sienkiewicz)
Wpływ pasów kwietnych na pająki (Maria Oleszczuk)
Wpływ pasów kwietnych na motyle (Dariusz Sobczyk)
Wpływ pasów kwietnych na rozmieszczenie owadów szkodliwych i na uszkodzenia plonów (Jolanta Kowalska)
Wspólna Polityka Rolna po 2020 roku – Zielona Architektura (Barbara Możaryn)
Łąki kwietne – alternatywa dla wymagających miejskich trawników (Karol Podyma)

Filmowy reportaż z konferencji.

Zdjęcia z Konferencji (autor Maciej Majchrowicz):